Voormalige Lipton-tee-plantasie in ruïnes nadat dit val in die hande van onbekwame swart bestuur

Meer as 2000 werkers het hul werk verloor in die jongste Suid-Afrikaanse “grondhervormingsprojek” wat wit plase in beslag neem en oorhandig aan ZANC-kaders. Een van die grootste teeplantasies in Suid-Afrike, voorheen bestuur deur Lipton Teas Internasionaal, het heeltemal in duie gestort en is toegegroei met onkruid. Dit nadat die grond minder as tien jaar in ZANC se besit was.

Die ineenstorting van die Makgoba Tea Estate (voorheen bekend as Sapekoe Tea Estate) naby die noordelike dorpie Tzaneen kontrasteer sterk met die plantasie se bloeityd onder vorige bestuur toe dit meer as 6,400 mense in diens gehad het. Dit was een van die land se grootste verskaffers van tee aan plaaslike en uitvoermarkte.

Die plantasie is sedert die 1960’s deur die internasionale tee vervaardiger Lipton bedryf, maar in 2006 is die grond egter deur die ANC-regering in 2006 oorgeneem as deel van die land hervormings herstelprogram en het meer as 600 Afrika-gesinne na die plaas verskuif om dit te bedryf.

Die ANC –regime het ook meer as 65 miljoen rand aan”beleggings” en “lenings” aan die ZANC-kaders bestee. Hierdie persone het beweer het dat hulle “boere” en “oorspronklike inwoners” was voordat die grond in blanke besit was.
’n Besoek die afgelope week aan die plantasie deur ‘n plaaslike koerant, die Bosveld-oorsig, het bevind dat al die implemente gesteel is, die geboue gestroop en verwoes en die voorheen ongerepte rye tee-bome het plek gemaak vir wilde onkruide en bosse.

Volgens informasie ontvang is oorlewende tee bosse gelaat om tot 10 voet hoog te word; “Die landbou-infrastruktuur is gestroop en verwyder van die eiendom. Geleenthede om werk te skep, lyk bleek omrede die beoogde projekte nie gerealiseer het nie.”

Volgens ’n plaaslike opposisie-politikus Jacques Smalle van die “Demokratiese Alliansie “Party het ’n Forensiese verslag gemerk “slegs vir interne gebruik” bevestig dat die boedel bates wat meer as R121 miljoen beloop, gestroop is en in 2011 het die departement die opsigter van die grond geword.

Smalle het ook aangedui dat die departement die Groter Tzaneen Ekonomiese Ontwikkelingsagentskap aangestel is om ‘n sakeplan te ontwikkel en R65 742 000 in die vervalle landgoed tussen 2011 en 2015 belê .

“Dit is nou duidelik dat geen boerderybedrywighede vir jare plaasgevind het nie.

“Vervalle trekkers, bakkies en toerusting wat deel uitmaak van die Limpopo Ekonomiese Ontwikkelingsagentskap (Leda) is op die terrein gevind. Dit vra dan die vraag waaraan die R65 miljoen bestee is, aangesien dit duidelik blyk dat [die Limpopo Ekonomiese Ontwikkelingsagentskap] Leda niks gedoen het om hierdie projek te laat herleef nie, “het Smalle gesê.

Dit is nie die eerste so ‘n “land restitusie” -program wat onder die ANC se reël ineengestort het nie. Soos aangedui in die boek “The Great South African Land Scandal”, was Afrika-reël rampspoedig vir die landbou in Suid-Afrika. In 2007, dertien jaar na die aanvaarding van swart heerskappy, het Suid-Afrika vir die eerste keer ‘n netto voedselinvoerder geword sedert sy stigting in 1652.

As daar gekyk word na die bogenoemde inligting dan wek dit groot kommer op aangesien die ANC-regime nie wil afsien van sy plan om grond sonder vergoeding te vat nie. Met loop van die jare het die regerende party homself oor en oor bewys dat die grondhervormingsprojekte wat geloods is, rampspoedig was. ’n Noem waardige getal suksesvolle plase en plantasies wat deel is van die grondhervormingsplan , het tot ruïnes verval en is glad nie meer produktief nie. Weereens ’n bewys dat grond wat val in die hande van onbekwame swart bestuur rampspoedige gevolge inhou.

Elizaan De Koker


Enjoyed this post? Share it!